10 najciekawszych projektów w e-państwie

Prace nad ideą jednego elektronicznego okienka (One Stop Shop) to nie jedyny interesujący projekt w ramach pomysłu na e-państwo. Administracja chwali się projektami: e-cło, e-podatki, e-budżet, e-sądy, e-Krajowy Rejestr Sądowy, e-Księgi Wieczyste, e-więzienia, e-urząd oraz e-bazy wiedzy.

Gospodarka elektroniczna jako stymulator rozwoju po okresie dekoniunktury to temat V Kongresu Gospodarki Elektronicznej, który odbył się 27 maja 2010 r. w Warszawie. Organizatorem kongresu był Związek Banków Polskich. Ideą kongresu było stworzenie forum wymiany myśli na temat kierunku rozwoju gospodarki elektronicznej w Polsce oraz próba koordynacji rozwoju e-gospodarki i wykorzystania tego co już zostało osiągnięte. Piąta edycja kongresu była wydarzeniem krajowym, wpisującym się w Światowy Dzień Społeczeństwa Informacyjnego.

Skrót dyskusji o e-usługach na V Kongresie Gospodarki Elektronicznej:

Zdaniem prowadzącego dyskusję, Krzysztofa Pietraszkiewicza, Prezesa Związku Banków Polskich e-gospodarkę można rozumieć jako każdą technologię, wspierającą elektroniczną realizację dowolnej transakcji w gospodarce. Z tego powodu na V kongresie wśród zaproszonych znaleźli się przedstawiciele głównych ministerstw i organów publicznych, którzy mogli zaprezentować na jaki etapie znajdują się prace nad e-państwem.

Ułatwienia dla obywateli powinny być priorytetem dla każdego z ministerstw.Technologie informacyjne i telekomunikacyjne odpowiadają za czwartą część wzrostu PKB oraz blisko połowę wzrostu produktywności w krajach UE, powiedział Sebastian Christow, Dyrektor Departamentu Gospodarki Elektronicznej w Ministerstwie Gospodarki. Elektroniczne.

Sebastian Christow, fot. Jacek Hetman

Sebastian Christow przypomniał ideę One Stop Shop. Początek pomysłów na jedno okienko datuje się na przełom lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Termin wywodzi się z USA, a najwcześniejsza wzmianka jaką udało się znaleźć pochodzi z reklamy Lincolna - "The Lincoln Star", która świetnie ujmuje sens całego założenia - "Załatw wszystko w jednym miejscu. Oszczędź cenny czas. Oszczędź swoje pieniądze”.[1]

W maju 2010 roku mija rok od rozpoczęcia projektu: Uproszczenie procedur związanych z podejmowaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej poprzez ich elektronizację, czyli popularnego jednego okienka. Projekt jest realizowany w konsorcjum trzech podmiotów: Ministerstwa Gospodarki (MG), Instytutu Logistyki i Magazynowania oraz Krajowej Izby Gospodarczej.[2]

Realizacja projektu jest ściśle związana m.in. z wdrożeniem dyrektywy 2006/123/WE dotyczącej usług na rynku wewnętrznym, która nakłada na państwa członkowskie obowiązek utworzenia Pojedynczych Punktów Kontaktowych (PPK) w tym także elektronicznego Punktu Kontaktowego (e-PK). Realizacja zadań ma przyczynić się do skrócenie czasu rejestracji firmy oraz ułatwić przeprowadzanie innych procedur związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zespół projektowy sukcesywnie zbiera i opisuje procedury administracyjne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Obecnie jest 110 opisów, trwają prace nad kolejnymi 100 procedurami.

Józef Orzeł, fot. Jacek Hetman

Józef Orzeł ze Stowarzyszenia Miasta w Internecie, zaznaczył, że społeczeństwo nie chce korzystać z elektronicznej administracji, o czym świadczy znikome zainteresowanie
e-deklaracjami. W bieżącym roku z e-deklaracji skorzystało tylko około 1% podatników, mimo braku konieczności posiadania podpisu elektronicznego. Kluczem do upowszechnienia e-usług administracji jest powszechna edukacja cyfrowa dorosłych. Zdaniem Józefa Orła jest to zadanie dla władz samorządowych, które z wykorzystaniem swoich środków i środków unijnych mogą skutecznie prowadzić akcje promowania e-usług wśród dorosłych.

Dariusz Daniluk, fot. Jacek Hetman

Prezentację projektów elektronizacji usług w administracji rozpoczął Dariusz Daniluk, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów. Mamy dziś unikalną szansę, aby wykorzystać osiągnięcia informatyki jako narzędzie do zmian administracji, powiedział, wskazując jednocześnie priorytetowe projekty dla Ministerstwa Finansów: e-cło, e-podatki i system rozliczeń budżetu państwa, Trezor.

W ramach projektu e-cło toczą się prace nad pakietem ustaw i rozporządzeń, zmianami organizacyjnymi, finansowaniem i technologią, które pozwolą na sprawną elektroniczną obsługę usług i towarów objętych cłem. Celem Programu e-cło jest budowa elektronicznego środowiska umożliwiającego realizację wymogów inicjatywy e-customs: ułatwienie warunków prowadzenia legalnej działalności gospodarczej i sprawna obsługa przedsiębiorców oraz zwiększenie dostępu do zasobów informacyjnych.

Projekt e-podatki ma na celu maksymalizację wielkości należnych wpływów podatkowych i jednocześnie maksymalizację stopnia dobrowolnego wypełniania obowiązków podatkowych, dzięki zmniejszeniu kosztów organizacyjnych i finansowych obsługi rozliczeń z fiskusem. Ministerstwo stawia sobie za cel sprawną cyfrowa wymianę informacji o podatnikach miedzy urzędami i innymi organizacjami. W planach jest także wprowadzenie rozwiązań organizacyjnych wspomaganych aplikacjami typu elektroniczne zarządzanie sprawą, oraz przepływu danych w procesie pracy (elektroniczne dokumenty wewnętrzne).

Według danych OECD, Irlandia, która kilka lat temu przeprowadziła restrukturyzację obszaru podatkowego, ma niemal trzykrotnie niższy w stosunku do Polski wskaźnik ilustrujący stosunek kosztów administracyjnych do wpływów netto. Np. w roku 2004, na 100 euro wpływów wypracowanych przez administrację podatkową, koszty administracyjne wynosiły 0,86 euro. W Polsce w roku 2007 powyższy wskaźnik wynosił 2,31[3].

Informatyczny System Obsługi Budżetu Państwa – Trezor jest wdrażany przez Ministerstwo Finansów. Głównym celem wdrożenia systemu jest usprawnienie wymiany informacji pomiędzy dysponentami środków budżetowych oraz Ministerstwem Finansów. Ministerstwo zamierza objąć systemem: planowanie budżetu państwa, opracowanie projektu ustawy budżetowej oraz wykonywania budżetu państwa, w tym przekazywanie dysponentom środków na wydatki, zarządzanie płynnością budżetu państwa oraz prowadzenie rachunkowości budżetu państwa.[4]

Zdaniem Dariusza Daniluka, obecne projekty dają szanse na wprowadzenie do administracji kultury projektowej, co powinno oznaczać dla urzędów: wydajną kontrole zarządczą, dobre praktyki projektowe prywatnych przedsiębiorstw, zadaniowy tryb pracy i osobista odpowiedzialność za wykonane zleconych zadań.

Piotr Kluz, fot. Jacek Hetman

Ministerstwo Sprawiedliwości reprezentował na kongresie Podsekretarz Stanu Piotr Kluz. Sztandarowym projektem nowoczesnego wymiaru sprawiedliwości jest elektroniczne postępowanie upominawcze. Projekt e-sądów w tym zakresie uruchomiono od stycznia 2010. Jak przyznaje Piotr Kluz, spodziewano się około 100 tys. pozwów do końca roku, a tymczasem taka liczba pism wpłynęła do e-sądów przez pierwsze pięć miesięcy. Takie postępowanie jest tańsze i szybsze, a dokumenty wywołujące skutki prawne mają postać elektroniczną.

Równolegle toczą się prace nad e-Krajowym Rejestrem Sądowym i e-Krajowym Rejestrem Zastawów. Ministerstwo widzi ogromne zapotrzebowanie na elektroniczny dostęp do tego typu rejestrów publicznych. Zdaniem Piotra Kluzy, chodzi nie tylko o dostęp do informacji, ale także osiągnięcie pełnej obsługi, w tym składania wszystkich rodzajów wniosków przez Internet. Na podstawie analizy ministerstwo zapewni system około 1 tys. infomatów systemu e-KRS, tam, gdzie dostęp do Internetu jest utrudniony. Podobne prace trwają nad elektronicznym dostępem do Ksiąg Wieczystych. Pilotażowo uruchamiany ma być w tym roku dostęp dla grupy notariuszy i komorników.

Jak daleko może sięgnąć elektronizacja zadań ministerstwa sprawiedliwości? Krokiem ku e-więzieniom jest uruchomiony program dozoru elektronicznego. Zdaniem Piotra Kluzy, największą zaletą systemu, jest niski koszt obsługi więźnia, a ze strony skazanego, jest to ograniczenie negatywnych emocjonalnych skutków pozbawienia wolności.

Radosław Marlęga, fot. Jacek Hetman

Radosław Marlęga, Dyrektor Departamentu Informatyki i Telekomunikacji NBP, zwrócił uwagę na podstawowy problem komunikacji między systemami organów publicznych, jakim jest posługiwanie się różnymi definicjami podobnych pojęć, np.: pojęcia przedsiębiorcy w różnych ustawach. Bez stworzenia słownika pojęć i spójnego modelu danych, grozi nam powstanie izolowanych silosów informatycznych, po jednym w każdym ministerstwie.

Przed Polską stoją poważne wyzwania związane z integracją bankowości w strefie euro. Wejście do Eurosystemu oznacza konieczność konwersji rezerw NBP oraz płynnej wymiany informacji między bankami. NBP w dużej mierze przyjął na siebie obowiązki obsługi informatycznej podmiotów finansowanych z budżetu państwa. W każdym mieście wojewódzkim istnieje centrum informatyczne reagujące na problemy z dysponentami środków budżetu państwa.

Adam Struzik, Marszałek Województwa Mazowieckiego, fot. Jacek Hetman

Mazowsze jako najbardziej rozwinięty gospodarczo region w Polsce podejmuje rywalizację z innymi rozwiniętymi regionami w Europie, powiedział Marszałek województwa Mazowieckiego, Adam Struzik. Województwo planuje wydać 60 milionów złotych na elektroniczną administrację w programie e-urząd i 180 milionów złotych na elektroniczne bazy wiedzy o Mazowszu, jako rozwinięcie projektu Wrota Mazowsza. W ramach projektu mają powstać cyfrowe zbiory danych topograficznych, geodezyjnych, kartograficznych i katastralnych udostępnionych w Internecie jako system informacji przestrzennej Mazowsza.

Absolutnym hitem ma być włączenie do tego zbioru danych systemu pozycjonowania satelitarnego. Mazowsze bierze udział w stowarzyszeniu Nereus, Sieci Regionów Europejskich Wykorzystujących Technologie Kosmiczne. Dzięki wykorzystywaniu technologii satelitarnej Mazowsze może zbudować system dyspozytorski dla służb ratowniczych, pozwalający na lokalizacje miejsca wypadku i lokalizację najbliższego zespołu ratowniczego, wraz z określeniem najkrótszej trasy dojazdu. Jak podkreśla Adam Struzik, standard międzynarodowy, do którego dążymy, to 6 minut na dojazd karetki do miejsca zdarzenia na terenie aglomeracji.

Na podstawie danych satelitarnych, Mazowsze będzie systematycznie identyfikować poziom rozwoju poszczególnych obszarów, w tym zwłaszcza regiony zaniedbane cywilizacyjne. Przykładem wykorzystania tych danych jest decyzja o wysadzeniu walów i zalaniu obszarów w rejonie Dobrzykowa w czasie tegorocznej powodzi. Na podstawie dokładnych danych satelitarnych i geodezyjnych, precyzyjnie i szybko zidentyfikowano tereny, które można zalać przy stosunkowo najniższych stratach.

Według Adama Struzika, najważniejszy projekt, bez którego pozostałe projekty nie maja racji bytu, to projekt Internet dla Mazowsza. Celem projektu jest zbudowanie rozległej infrastruktury internetowej, na terenach wykluczenia cyfrowego. Operatorom Internetu nie opłaca się budować w niektórych regionach sieci, Mazowsze zbuduje więc sieć i będzie udostępniać ją dostawcom Internetu.

Jacek Hetman

[1] Zobacz: Wikipedia, One stop shop, http://pl.wikipedia.org/wiki/One_stop_shop, dostęp maj. 31, 2010,

[2] Źródło: http://www.eu-go.gov.pl/aktualnosci/232-uepa-pierwszy-rok-realizacji, dostęp 31 maja 2010

[3] Źródło: Program e-Podatki, Założenia Programu, Wersja 2.03, www.mf.gov.pl/_files_/administracja.../zalozenia_epodatki.pdf, dostęp 31-05-2010

[4] Źródło: http://www.mf.gov.pl/dokument.php?const=5&dzial=429&id=34360&typ=news, dostęp 31-05-2010

słowa kluczowe: e-Krajowy Rejestr Sądowy, e-budżet, e-sądy, e-usługi, e-podatki, Internet, administracja, kongres gospodarki elektronicznej, informatyzacja, NBP, Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Finasów, e-biznes, e-sądy, e-adminstracja, dozór elektroniczny, Trezor, e-cło, e-Księgi Wieczyste