E-PUNKT Punkt kontaktowy dla Usługodawców i Usługobiorców

Dyrektywa konsumencka – konsekwencje dla e-przedsiębiorców (cz.1)

Zbliża się termin implementacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów (dalej „Dyrektywa”). Polska jest przygotowana do implementacji – przyjęto już projekt „ustawy o prawach konsumenta”. Projekt jest obecnie konsultowany w Radzie Ministrów i niebawem powinien trafić do Sejmu. Planowany termin wejścia w życie ustawy to 13 czerwca 2014 r. – termin ten wynika wprost z Dyrektywy.

 

Cel i zakres Dyrektywy

Celem Dyrektywy jest uproszczenie i aktualizacja unijnych przepisów konsumenckich, wyeliminowanie niespójności powstałych na skutek stosowania kilku odrębnych aktów prawnych regulujących prawa konsumenckie oraz usunięcie niepożądanych luk w prawie.

Dyrektywa uchyla dotychczasowe akty:

  • dyrektywę Rady 85/577/EWG (dotyczącą umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa),
  • dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (dotyczącą sprzedaży na odległość).

Ustawodawca europejski uznał, że z uwagi na wspólne aspekty tych dwóch rodzajów umów należy stworzyć ujednolicone standardy ich stosowania w tym wspólnym zakresie, a niektóre kwestie należy pozostawić państwom członkowskim do rozstrzygnięcia. Jednocześnie Dyrektywa modyfikuje w niezbędnym zakresie:

  • dyrektywę Rady 93/13/EWG (dotyczącą nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich),
  • dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (dotyczącą sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji).

 

W Polsce dyrektywa zostanie implementowana do ustawy o prawa konsumenckich, co spowoduje jednocześnie uchylenie ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Jednocześnie zostaną dostosowane przepisy Kodeksu cywilnego. Ustawa o prawach konsumenckich nie będzie jednak swoistym kodeksem praw konsumenckich – przedsiębiorcy nadal będą zobowiązani do znajomości i przestrzegania przepisów wynikających z kilku dodatkowych aktów prawnych, m.in. ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, Kodeksu cywilnego, ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Dyrektywa ma również na celu wspieranie transgranicznej sprzedaży, która jest jednym z osiągnięć rynku wewnętrznego. Ten potencjał nie był dotychczas wystarczająco wykorzystywany. Sprawozdania państw członkowskich ze stosowania dyrektywy 97/7/WE wykazały znaczny wzrost krajowej sprzedaży na odległość, w szczególności internetowej. Nie ma to jednak przełożenia na sprzedaż transgraniczną przez Internet.

Dyrektywa ma na celu zachęcenie przedsiębiorców do pozyskiwania klientów w innych państwach członkowskich, zwłaszcza w regionach przygranicznych. W tym celu Dyrektywa stawia na ujednolicenie standardów, tak aby krajowe przepisy nie wprowadzały odmienności w odniesieniu do tej samej branży.

 

Z tego powodu zastosowano pełną harmonizację przepisów w zakresie prawa do informacji oraz prawa do odstąpienia, co powinno znacznie poprawić pewność prawa zarówno wśród konsumentów, jak i wśród przedsiębiorców. Dyrektywa gwarantuje wszystkim na terytorium Unii Europejskiej jednolite przepisy oparte na jasno zdefiniowanych pojęciach prawnych, a konsumentom dodatkowo jednolity, wysoki poziom ochrony. Rezultatem takiego działania powinno być zlikwidowanie barier wynikających z rozdrobnienia przepisów, a tym samym pełne wprowadzenie rynku wewnętrznego w tej dziedzinie.

 

dyrektywa

 

Warto wiedzieć:

W celu uniknięcia obciążeń administracyjnych przy niewielkich kwotach, Dyrektywa wprowadza próg wartości transakcji, które nie podlegają jej przepisom . Próg ustalony przez Dyrektywę to 50 EUR, tymczasem polski ustawodawca przyjął w projekcie ustawy próg 10 EUR. Oznacza to, że w Polsce wszystkie transakcje, których wartość przewyższa równowartość 10 EUR będą podlegały ochronie na podstawie wprowadzanych przepisów. Jest to rozwiązanie słuszne, gdyż przyjęcie maksymalnej kwoty – obecnie ponad 200 zł – mogłoby prowadzić do nadużyć po stronie przedsiębiorców i poddawać w wątpliwość skuteczność regulacji konsumenckich.

 

Dyrektywa nie wpływa natomiast na krajowe przepisy dotyczące np. sposobów zawierania lub oceny ważności umów, prawa ochrony konkurencji i nieuczciwej konkurencji oraz nieuczciwych praktyk rynkowych, wymogów językowych, sposobów reprezentacji przedsiębiorcy, etc.

Dyrektywy nie stosuje się także do usług socjalnych, zdrowotnych, hazardu, usług finansowych, timesharingu, sporządzanych przez urzędnika państwowego (np. nabycie na podstawie aktu notarialnego), dostarczania środków spożywczych, napojów i innych środków bieżącego spożycia w gospodarstwach domowych (np. zamówienie pizzy przez telefon lub Internet), przewozów pasażerskich, nabywania w automatach, a także telefonowania z automatów.

 

Prawo do informacji

Dyrektywa nakłada na przedsiębiorców konieczność udzielenia konsumentom, jeszcze przed zawarciem umowy, niezbędnych informacji o produkcie (lub usłudze), jak również o samym przedsiębiorcy. Dotyczy to każdej umowy, a nie tylko umowy zawieranej na odległość, bądź poza lokalem przedsiębiorcy.

Zgodnie z przepisami Dyrektywy przedsiębiorca jest zobowiązany poinformować konsumenta w jasny i zrozumiały sposób o:

  • głównych cechach oferowanych towarów lub usług,
  • sposobie porozumiewania się z konsumentem (np. drogą mailową),
  • danych identyfikujących przedsiębiorcę (w tym o swojej pełnej nazwie, organie rejestrowym, adresie, numerze telefonu),
  • łącznej cenie towarów lub usług wraz z podatkami, lub – gdy na tym etapie nie jest to możliwe – przynajmniej o tym, w jaki sposób ma być obliczona cena oraz o wszelkich dodatkowych opłatach za dostawę,
  • sposobie i terminie spełnienia świadczenia przez przedsiębiorcę,
  • zasadach odpowiedzialności za jakość produktu,
  • usługach posprzedażowych i gwarancyjnych – gdy przedsiębiorca je przewiduje,
  • czasie trwania umowy lub sposobie i przesłankach jej wypowiedzenia.

 

W przypadku, gdy w danej umowie ma to zastosowanie przedsiębiorca musi również poinformować konsumenta o:

  • zasadach funkcjonowania treści cyfrowych oraz technicznych środkach ich ochrony,
  • wymaganiach dotyczących sprzętu komputerowego i oprogramowania do prawidłowego korzystania z treści cyfrowych.

W stosunku do dotychczasowych regulacji zmieniło się więc niewiele. Nowym istotnym obowiązkiem jest konieczność uzyskania wyraźnej zgody konsumenta na wszelkie dodatkowe płatności (np. ubezpieczenie przesyłki czy inne usługi dodatkowe) oraz zakaz pobierania opłat za połączenia telefoniczne wyższych, niż za zwykłe połączenie.

Obowiązek udzielenia powyższych informacji nie ma zastosowania w sprawach bieżących życia codziennego, wykonywanych natychmiast po zawarciu umowy, np. zakupy w sklepie spożywczym.

 

Obowiązki informacyjne dotyczące umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa i na odległość

W zakresie umów zawieranych na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa przewidziano – poza wymogami wymienionymi powyżej – dodatkowo obowiązek poinformowania konsumentów o:

  • adresie pocztowym oraz adresie e-mail przedsiębiorcy, w tym o adresie, pod którym należy składać reklamacje,
  • kosztach korzystania ze środka porozumiewania się na odległość w celu zawarcia umowy – gdy są wyższe niż zwykle stosowane w tego typu przypadkach,
  • sposobie i terminie zapłaty,
  • sposobie i terminie wykonania prawa odstąpienia od umowy oraz o treści wzoru oświadczenia o odstąpieniu, z którego może skorzystać konsument,
  • kosztach zwrotu rzeczy w przypadku odstąpienia od umowy,
  • okolicznościach, w których brak jest prawa odstąpienia od umowy, lub w których konsument prawo takie traci,
  • obowiązku przedsiębiorcy dostarczenia rzeczy bez wad,
  • minimalnym czasie trwania zobowiązań konsumenta wynikających z umowy,
  • możliwości skorzystania z pozasądowych sposobów rozpatrywania reklamacji i dochodzenia roszczeń.

Dodatkowo przedsiębiorca ma obowiązek poinformowania konsumenta z wyprzedzeniem o zasadach i wysokości wniesienia kaucji lub innych gwarancji finansowych (np. poprzez zablokowanie określonej kwoty na karcie płatniczej konsumenta).

Przedsiębiorca ma obowiązek udzielić powyższych informacji w sposób odpowiadający rodzajowi użytego środka porozumiewania się na odległość. Warto też podkreślić, że państwa członkowskie nie mają możliwość nakładania na przedsiębiorców dodatkowych wymogów informacyjnych niezbędnych przed zawarciem umowy.

 

Odrębności dotyczące umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa

Zgodnie z nową ustawą, do zawarcia ”umowy poza lokalem przedsiębiorstwa” dojdzie przy jednoczesnej obecności fizycznej przedsiębiorcy i konsumenta w miejscu, które nie jest oficjalnym lokalem, w którym przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą (np. domu konsumenta, miejscu pracy, specjalnie zorganizowanych pokazach, etc.). Uznaje się, że w takich sytuacjach należy szczególnie chronić konsumenta, gdyż – mimo, iż ma on możliwość fizycznego obejrzenia towaru lub uzyskania szczegółowych informacji o usłudze – jest narażony na potencjalną presję psychologiczną lub na element zaskoczenia, nawet wtedy, gdy wizyta była przez niego zamówiona.

Za umowę zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa traktowana będzie również umowa zawarta wprawdzie w lokalu przedsiębiorstwa lub za pomocą środków porozumiewania się na odległość, lecz zainicjowana osobistym kontaktem z konsumentem poza lokalem przedsiębiorstwa. Warto się więc zastanowić, czy ulotki rozdawane na ulicy i zapraszające do wejścia do lokalu przedsiębiorcy będą miały taki skutek? Również zakupy dokonywane w czasie wycieczek zorganizowanych przez przedsiębiorcę, w czasie których nabyte produkty są promowane i oferowane do sprzedaży, należy uznać za umowę zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa.

W przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, przedsiębiorca będzie obowiązany wydać konsumentowi dokument zawartej umowy lub potwierdzenie jej zawarcia, obejmujące wszystkie wskazane powyżej informacje, utrwalone na papierze lub – za wyraźną zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku. W sytuacji, gdy:

  • ustalone wynagrodzenie nie przekracza równowartości 200 EUR,
  • konsument zażądał wykonania usługi w celu naprawy lub konserwacji,
  • przedsiębiorca i konsument natychmiast wykonują swoje zobowiązania,

przedsiębiorca będzie obowiązany udzielić konsumentowi tylko informacji o swoich danych identyfikujących oraz danych kontaktowych (w tym adresie e-mail) oraz informacji dotyczących wynagrodzenia i sposobu w jaki ma być ono obliczane. Łączny kosztorys powinien być wówczas utrwalony na papierze lub za zgodą konsumenta na innym nośniku. Jeżeli konsument wyraźnie z takiego uprawnienia zrezygnuje, to przedsiębiorca nie będzie musiał dostarczać konsumentowi utrwalonych na papierze informacji o: głównych cechach produktu/usługi, trybie i terminie wykonania prawa odstąpienia oraz o sytuacjach w których prawo odstąpienia nie przysługuje.

dyrektywa - najważniejsze zmiany

Podsumowanie

W pierwszej części artykułu zaprezentowane zostały podstawowe obowiązki informacyjne wynikające ze zmian przepisów, które zostaną wprowadzone w wyniku transpozycji Dyrektywy. Zmiany wejdą w życie już w czerwcu 2014 r. Tematyka nowych przepisów konsumenckich kontynuowana będzie w drugiej części artykułu. Opisane będą w nim planowane zmiany w zasadach świadczenia usług na odległość.

 

Marta Miszczuk, prawnik

  • Data publikacji: 2013-12-13 14:12:44
  • Data modyfikacji: 2013-12-13 14:44:13
Wydrukuj


Prawa konsumenta

Mikroporady.pl

CEIDG

EU-GO

Mikroporady.pl



Formularz zgłaszania uwag

Portal "e-PUNKT" - www.e-punkt.gov.pl



Punkt kontaktowy jest skierowany w szczególności do sektora MSP usług elektronicznych oraz internautów - odbiorców tych usług. Jego głównym zadaniem jest świadczenie usług informacyjnych z zakresu prawa obrotu elektronicznego. Zadanie finansowane jest przez Ministerstwo Gospodarki ze środków budżetu państwa.